Suplementy diety oparte na doniesieniach naukowych
Suplementy diety oparte na doniesieniach naukowych

Cynk – powrót do podstaw: jak niedrogi cynk pomaga zwalczyć śmiertelną w konsekwencjach immunosenescencję

Cynk

Cynk jest niezbędny dla organizmu dla ponad 2000 czynników transkrypcji związanych z ekspresją genów różnych białek1. Krótko mówiąc, oznacza to, że tysiące podstawowych funkcji biologicznych jest zależne od cynku.

W środowisku medycznym termin niedoboru cynku funkcjonuje od ponad 50 lat, jednak wpływ tego istotnego minerału na zdrowie jest szeroko ignorowany przez  światowe organizacje zdrowia. Rozległe badania naukowe wykazały, że niedostateczny poziom cynku w diecie, który niesie ze sobą poważne ryzyko powikłań, jest bardzo powszechny2.

Niedobór cynku jest problemem powszechnie występujących wśród osób starszych 3. Ponieważ reguluje on wiele funkcji biologicznych, jego niedostateczny poziom może wpływać na różne aspekty zdrowotne4. W rezultacie, następuje obniżenie odporności,  „otwierając tym samym drzwi” dla licznych chorób. Niedobór cynku przyczynia się do powstania miażdżycy tętnic, nowotworu, choroby układu nerwowego, chorób autoimmunologicznych i innych przewlekłych schorzeń związanych z wiekiem5.

Szczególne zainteresowanie naukowców skupia fakt, że niedostateczny poziom cynku może powodować osłabienie funkcji układu odpornościowego, zjawisko znane jako immunosenescencja. Dla osób dojrzałych oznacza to zwiększenie ryzyka wystąpienia szeregu poważnych chorób, od infekcji po nowotwory6.

Na szczęście, stosowanie odpowiedniej suplementacji zapewnia prozdrowotne korzyści chroniące przed wieloma chorobami, które pojawiają się wraz z upływem czasu. Badania wykazały, że suplementacja cynku wśród osób w podeszłym wieku może przywrócić prawidłowe funkcjonowanie komórek NK, które atakują komórki nowotworowe oraz te zakażone wirusem, a także wzmocnić mechanizmy przeciwdziałające starzeniu się układu immunologicznego7.

Jak wykazano, odpowiedni poziom cynku zmniejsza ryzyko infekcji, jak również redukuje markery oksydacji i zapalenia8.

Nawet w przypadku właściwego poziomu cynku, suplementacja może oferować dodatkową ochronę przed nowotworem. W przypadku zwierząt z prawidłowym stężeniem cynku, liczba eksperymentalnie wywołanych guzów była o 28% niższa, gdy poddano je suplementacji niewielkiej dawki cynku9.

Nie ma powodu, dla którego ten łatwo dostępny i niedrogi minerał nie powinien być istotnym składnikiem programu zdrowotnego chroniącego przed niebezpieczeństwem immunosenescencji.

Immunosenescencja: stopniowy zanik systemu immunologicznego

Niedobór cynku jest problemem powszechnie występującym wśród osób starszych. Podobnie jak w przypadku wielu innych istotnych składników odżywczych, jego poziom zmniejsza się wraz z wiekiem10. Ale to tylko część problemu.

Kolejną istotną przyczyną jest fakt, że na co dzień nie dostarczamy do organizmu tego istotnego minerału w odpowiednich ilościach. Minimalna zalecana dzienna dawka (RDA) to zaledwie 15 mg. Natomiast 35% do 45% osób w wieku powyżej 60 lat nie przyjmuje nawet połowy tej ilości11.

Naukowcy uważają, że niedobór cynku odgrywa bezpośrednią rolę w procesie starzenia układu odpornościowego, znanego jako immunosenescencja12.

Definiuje się ją jako stan w którym następuje spadek komórek układu odpornościowego, które zwykle identyfikują i usuwają nieprawidłowe komórki (takie jak bakterie, komórki zakażone wirusem i komórki nowotworowe)13. To czyni osoby starsze coraz bardziej podatnymi na infekcje i nowotwory, a także zmniejsza skuteczność szczepionek14.

Immunosenescencja zwiększa również częstotliwość i nasilenie przebiegu chorób autoimmunologicznych (takich jak reumatoidalne zapalenie stawów i toczeń rumieniowaty), w których to układ odpornościowy atakuje i niszczy zdrowe tkanki15. Ponadto prowadzi do utraty kontroli regulacyjnej, co nasila problem stanów zapalnych w organizmie, prowadząc do miażdżycy tętnic, osteoporozy, a następnie podniesienia ryzyka nowotworu16.

Zwalcz immunosenescencję z cynkiem

Cynk i immunosenescencja

Immunosenescencja to bardzo złożony proces, który wciąż jest badany przez naukowców. Jednak to, co wiemy na tę chwilę, to fakt, że system odpornościowy osób starszych jest wynikiem ciągłego procesu przebudowy17. Co oznacza, że zwalczanie tego aspektu starzenia staje się możliwe, a cynk okazuje się być w tym niezbędnym składnikiem. Korelacje między immunosenescencją a niedoborem cynku są na tyle uderzające, że naukowcy uważają, że nie mogą być przypadkowe18.

Niedobór cynku zmniejsza aktywność grasicy, co uniemożliwia wytwarzanie niezbędnych komórek T (z ang. „killer”). Powoduje to zmianę równowagi na korzyść „komórek supresorowych”, które zmniejszają odpowiedz odpornościową19.

Niski poziom cynku zwiększa również występowanie autoimmunizacji i nadmiernego stanu zapalnego20. Nawet poziom cynku będący na granicy odpowiedniego, może wpływać ujemnie na funkcje odpornościowe i obniżyć odpowiedź na szczepienia21. Mimo, że niewłaściwe stężenie tego minerału nie jest jedyną przyczyną immunosenescencji, to wydaje się, że jest jednym z głównych czynników.

Oznacza to, że przywrócenie poziomu cynku do odpowiedniego stanu, pozwoli zahamować proces immunosenescencji oraz ochronić organizm przed nowotworem, infekcjami, autoimmunizacją i przewlekłym stanem zapalnym22.

Jak wykazano, suplementacja cynku wśród osób w wieku podeszłym wiąże się z następującymi korzyściami zdrowotnymi:

  • Przywrócenie prawidłowego funkcjonowania komórek NK, które usuwają komórki nowotworowe oraz te zakażone wirusem23.
  • Zwiększenie odpowiedzi białych krwinek wśród osób starszych, co wspomaga mechanizm przeciwdziałający starzeniu się układu odpornościowego24.
  • Zwiększenie odpowiedzi immunologicznej na szczepionki, które stają się coraz bardziej istotne w odniesieniu do ochrony osób starszych przed niebezpiecznymi infekcjami25.
  • Poprawa odporności komórkowej i zwiększenie przeżywalności wśród starszych myszy26.

Suplementacja cynku jest tak powszechnie uznawana za niezbędną dla wspierania zdrowego układu odpornościowego, że obecnie figuruje w międzynarodowych programach zdrowotnych ukierunkowanych na zmniejszenie śmiertelności w wyniku chorób, takich jak ciężka biegunka, malaria i gruźlica27.

Co musisz wiedzieć: chroń zdrowie immunologiczne z cynkiem

Cynk i zdrowie immunologiczne
  • Immunosenescencja, starzenie się układu immunologicznego, jest głównym czynnikiem poważnych infekcji i nowotworów obserwowanych wśród osób starszych.
  • Głównym czynnikiem przyczyniającym się do immunosenescencji jest spadek poziomu cynku – problem, który z wiekiem dotyka wiele osób.
  • Niedobór cynku ściśle wiąże się z ryzykiem infekcji i nowotworów, a także często jest obserwowany wśród osób otyłych i chorych na cukrzycę.
  • Jak wykazano suplementacja cynku wzmacnia układ immunologiczny, zmniejszając ryzyko infekcji, nowotworów, cukrzycy i otyłości.
  • Z tych powodów, cynk zasługuje na godne miejsce w reżimie suplementacyjnym.

Cynk zwalcza infekcje

Infekcje, zwłaszcza układu oddechowego, stanowią poważne zagrożenie dla zdrowia osób powyżej 60. roku życia. Suplementacja cynku może pomóc obniżyć ryzyko wystąpienia tego problemu.

Jedno z badań wykazało, że dzienna 45 mg dawka cynku zmniejsza częstotliwość występowania wszystkich infekcji, w tym tych dotyczących dróg oddechowych, wśród osób w podeszłym wieku28. Po 6,5 latach badań ujawniono, że w bardzo wysokiej dawce (80 mg/dobę), wpłynął na  zmniejszenie ogólnej liczby zgonów o 27%. (Uwaga: cynk nie powinien być spożywany w dawkach wyższych niż 90 – 100 mg/dzień. W innym wypadku może mieć negatywny wpływ na odporność i drogi moczowe29.)

Jak wykazano, szczególnie skuteczny wpływ cynku obserwuje się przy zapaleniu płuc i grypie.

Zapalenie płuc jest jedną z najczęstszych przyczyn zgonów w USA wśród seniorów30. Ze względu na immunosenescencję, osłabiona ochrona przed infekcją, powszechnie występuje wśród osób będących w tej grupie wiekowej. Należy jednak pamiętać, że immunosenescencja może być bezpośrednim wynikiem niedoboru cynku. Pomaga to wyjaśnić, dlaczego osoby cierpiące na niski jego poziom są jeszcze bardziej podatne na zapalenie płuc, przechodzą cięższe infekcje, zazwyczaj potrzebują więcej antybiotyków przez dłuższy okres czasu i są w grupie zwiększonego ryzyka zgonu z powodu zapalenia płuc31 .

Na szczęście, badania potwierdzają, że przywrócenie cynku do prawidłowego poziomu pomaga zwalczać zapalenie płuc, zmniejszając ryzyko jego wystąpienia aż o 41%, redukując potrzebę zażywania antybiotyków niemal o połowę oraz skracając czas trwania choroby32. Podczas dwuletniego badania obejmującego mieszkańców domu opieki, codzienna suplementacja 20 mg cynku i 100 mikrogramów selenu zmniejszyła średnią liczbę infekcji dróg oddechowych w porównaniu do pacjentów przyjmujących placebo33.

Kolejna, większa próba  wykazała, że te same dawki cynku i selenu wpłynęły na zwiększenie produkcji przeciwciał wśród osób starszych po szczepieniu przeciwko zapaleniu płuc34.

Przyjmowanie cynku okazało się również korzystne w odniesieniu do ochrony przed grypą, kolejną infekcją, która może być szczególnie niebezpieczne dla seniorów. Zakażenie wirusem grypy w tkance płucnej powoduje szybkie zniszczenie komórek przez stan zapalny i apoptozę35. Cynk posiada zdolność bezpośredniego zwalczania tych negatywnych skutków grypy.

Badania laboratoryjne wykazały, że suplementacja cynku zahamowała reakcję zapalną, wyłączając autodestrukcyjny cykl apoptozy oraz zmniejszając uwalnianie nowych wirusów36.

Badania przeprowadzone wśród ludzi potwierdziły te wyniki. Co najważniejsze z punktu widzenia profilaktyki, suplementacja cynku znacznie poprawia reakcję na szczepionki przeciw grypie wśród osób starszych37. Wzrost przeciwciał przeciw grypie nastąpił u 87% badanych z grupy poddanej leczeniu i jedynie u 41% z grupy kontrolnej. Co więcej, w odpowiedzi na szczepionkę, u osób przyjmujących suplement nastąpiła 10-krotnie większa proliferacja białych krwinek w porównaniu do grupy kontrolnej38.

Dodatkowe korzyści cynku

Cynk - korzyści

Jak wykazano, cynk wspomaga leczenie wielu różnych chorób. Dzisiaj możemy z pewnością powiedzieć, że odgrywa ważną rolę przy chorobie sercowo-naczyniowej (gdzie poprawia profil lipidowy)39,  zaburzeniach neurologicznych i poznawczych (gdzie może poprawić sprawność umysłową i zmniejszyć ryzyko wystąpienia depresji)40 oraz w zapobieganiu związanego z wiekiem zwyrodnienia plamki żółtej, główną przyczyną ślepoty u osób w podeszłym wieku41.

Wspomaganie przeciwnowotworowego systemu nadzoru organizmu

Bez względu na to czy zdajesz sobie z tego sprawę, każdy z nas codziennie przeżywa dziesiątki przednowotworowych zmian komórkowych. Powodem, dlaczego nie rozwijają się w naszych organizmach guzy jest agresywny przeciwnowotworowy nadzór układu odpornościowego organizmu, wykonywany szczególnie przez komórki NK (ang. Natural Killer – naturalni zabójcy), które znajdują i niszczą nieprawidłowe komórki42.

Obecność cynku jest absolutnie niezbędna dla poprawnego funkcjonowania tego przeciwnowotworowego systemu nadzoru. Dlatego, gdy jego poziom maleje, obserwuje się wzrost zachorowalności na nowotwór, zlokalizowany zwłaszcza w jamie ustnej, przełyku i żołądku43. Tkanki przewodu pokarmowego są szczególnie wrażliwe, ponieważ są bardziej narażone na zewnętrze toksyny, które połykamy.

Przywrócenie odpowiedniego poziomu cynku w organizmie zapobiega utracie funkcji komórek NK, reguluje stan zapalny, który promuje nowotwór oraz zmniejsza zdolność do wzrostu nowych naczyń krwionośnych44. W rezultacie, jak potwierdziły badania prowadzone na zwierzętach z niedoborem cynku, suplementacja wiąże się z obniżoną częstotliwością i/lub progresją nowotworu obejmującego język, przełyk, żołądek, jelito grube45.

Cynk zapewnia dodatkową ochronę przed nowotworem dzięki niedostarczaniu do guza glukozy, której potrzebuje do wzrostu i rozprzestrzeniania się. Komórki nowotworowe wchłaniają glukozę na bardzo wysokim poziomie w porównaniu do tkanek niezłośliwych. Spowodowane jest to przypuszczalnie faktem, że szybko rosnący nowotwór ma wyjątkowo wysokie wymagania energetyczne46. Suplementacja cynku, wydaje się zmniejszać absorpcję glukozy w komórkach nowotworowych, co tym samym redukuje dostępność energetyczną konieczną do replikacji i progresji47.

Przyjmowanie cynku jest również istotne w odniesienia do leczenia nowotworów zlokalizowanych poza układem trawiennym. Ryzyko wystąpienia chłoniaka nieziarniczego, powszechnego nowotworu krwi, jest 42% niższe u osób z wyższym jego poziomem48. Wśród pacjentów chorujących na nowotwór głowy i szyi, blisko 65% przypadków cierpiało również na niedobór cynku 49.

Nowotwór prostaty jest również wrażliwy na ten cenny minerał. Zwykle prostata zawiera dziesięciokrotną ilość cynku, jaka znajduje się w innych tkankach miękkich, jednak jego akumulacja w tkance gruczołu krokowego zmniejsza się krótko po powstaniu nowotworu50. Suplementacja przywraca właściwy poziom i zmniejsza stężenie czynnika wzrostu guza (IGF-1)51. Wspomaga także naturalne antyoksydacyjne enzymy w prostacie, które są osłabione w wyniku znacznego stresu oksydacyjnego wywołanego przez rosnące nowotwory52.

Nawet jeśli stężenie cynku jest wystarczające, suplementacja może zapewnić dodatkową ochronę przed nowotworem. W przypadku zwierząt o prawidłowym poziomie cynku, liczba eksperymentalnie wywołanych guzów była o 28% niższa, gdy poddano je suplementacji niewielkiej dawki cynku53.

Dietetyczne źródła cynku 54

Produkt spożywczy Ilość cynku (Mg) na porcję
Ostrygi 74,0
Pieczeń wołowa 7,0
Homar 3,4
Polędwica wieprzowa 2,9
Gotowana fasolka 2,9
Kurczak 2,4
Jogurt 1,7
Orzechy nerkowca 1,6
Źródła cynku w diecie
  • Minimalne zalecane dzienne spożycie (RDA) cynku wynosi 15 mg. Jednak optymalna dawka dla seniorów może być pięciokrotnie wyższa, dochodząc nawet do 80 mg na dobę55.
  • Pomimo, że pozyskanie cynku ze źródeł roślinnych jest wykonalne, to organizm nie może go wykorzystać, ponieważ cząsteczki znajdujące się w pieczywie, zbożu, roślinach strączkowych mogą wiązać cynk i zapobiec jego absorpcji przez organizm56.

Cukrzyca i otyłość

Naukowo potwierdzona rola cynku w profilaktyce cukrzycy i jej konsekwencji jest tak znaczna, że minerał ten stał się powszechnie akceptowany jako bardzo cenny suplement dla osób będących w grupie ryzyka, bądź już chorujących diabetyków.

Ponadto, cynk odgrywa rolę w syntezie, przechowywaniu i uwalnianiu insuliny. Jego niedobór związany jest z opornością na insulinę, nieprawidłową tolerancją glukozy i otyłością. Podczas badania z udziałem otyłych osób poddanych suplementacji 30 mg cynku przez jeden miesiąc, naukowcy zaobserwowali znaczne obniżenie wagi, wskaźnika masy ciała (BMI) oraz triglicerydów57.

Testy pokazują, że suplementacja cynku obniża poziom glukozy, mierzonej zarówno po posiłku, jak i na czczo oraz redukuje długoterminowy pomiar stężenia glukozy we krwi zwanej hemoglobiną A1c 58 . Przyjmowanie cynku poprawia wrażliwość na insulinę i obniża jej poziom, wpływając tym samym na główny czynnik stanu przed-cukrzycowego (nieprawidłowy poziom cukru na czczo)59.

Wyższy poziom cynku we krwi wiąże się z następującymi korzyściami:

  • 10 do 15% zmniejszenie ryzyka wystąpienia cukrzycy.
  • 34 do 43% niższe ryzyko wystąpienia nietolerancji glukozy.
  • 12 do 13% redukcja otyłości brzusznej.
  • 23 do 43% redukcja ryzyka choroby wieńcowej60.

Podczas innego badania zaobserwowano, że zarówno waga jak i wskaźnik masy ciała uległy obniżeniu po suplementacji 20 mg cynku61. Jest to szczególnie istotne w odniesieniu do związku pomiędzy otyłością, wysokim poziomem insuliny a nowotworem. Suplementacja cynku poprawia również prędkość przewodnictwa nerwowego, czyli miarę uszkodzenia nerwów przez cukrzycę62.

Cynk i miedź: równowaga

Cynk i miedź

Badania wykazały, że przyjmowanie większych dawek cynku daje znakomite efekty63. Jednakże, długotrwała suplementacja powyżej 50 mg tego minerału może kolidować z biodostępnością miedzi, powodując jej niedobór64. Duże ilości cynku indukują w jelitach syntezę białka wiążącego miedź, zwanego metalotioneiną65, która wychwytuje miedź w komórkach jelit i zapobiega jej wchłanianiu. Niedobór miedzi może prowadzić do objawów klinicznych, takich jak anemia, niski poziom neutrofili (rodzaj krwinek białych), a także zmian w obrębie kości, podnosząc ryzyko złamań66. Co więcej, może prowadzić do zwiększenia poziomu całkowitego cholesterolu, cholesterolu LDL i zmniejszenia cholesterolu HDL, tolerancji glukozy oraz wpływać na zmianę rytmu serca67. Osoby przewlekle suplementujące ponad 50 mg cynku powinny rozważyć przyjmowanie 2 mg/dzień miedzi. Krótkotrwałe stosowanie dużych dawek cynku nie powinno wpływać na dystrybucję miedzi w organizmie68.

Podsumowanie

Immunosenescencja, starzenie się układu immunologicznego, jest głównym czynnikiem zwiększonej zachorowalności na infekcje i nowotwory – problemy, które powszechnie dotykają osoby starsze. Chociaż uznawano ją za część naturalnego efektu procesu starzenia się, obecnie naukowcy uważają, że może być spowodowana przez niedobór cynku.

Oznacza to, że sama suplementacja cynku może spowolnić lub odwrócić proces immunosenescencji. Badania wyraźnie potwierdziły, że minerał ten zmniejsza ryzyko poważnych infekcji, takich jak zapalenie płuc i grypa. Testy laboratoryjne również wykazywały jego niezwykłe działanie przeciwnowotworowe. Nawet przy problemie otyłości czy cukrzycy wykazano korzystny efekty terapii cynkiem,  wpływającej na poprawę wyników poziomu glukozy we krwi, redukcję masy ciała, a także obniżenie powikłań cukrzycowych, takich jak uszkodzenie nerwów i nerek.

Jeśli jeszcze nie stosujesz suplementacji cynku, to powinieneś rozważyć tę opcję aby zminimalizować wpływ imunosenecjencji na twój organizm.

TABELA: Wpływ cynku na zdrowie69

Zagrożenie dla zdrowia Skutki niedoboru cynku
Funkcje immunologiczne

 

Zwiększona podatność na zapalenie płuc i inne infekcje 70
Gojenie ran Spowolnione lub niepełne gojenie się ran 71
Układ pokarmowy Nasilenie choroby zapalnej jelit i zwiększone wytwarzanie cytokin zapalnych 72
Wzrok Zwiększone ryzyko związanego z wiekiem zwyrodnienia plamki żółtej (AMD) 73
Zdrowie układu sercowo-naczyniowego Zwiększenie stężenia lipidów w osoczu, markerów miażdżycy 74
Nowotwór Zmniejszona ochrona immunologiczna przed komórkami nowotworowymi 75
Cukrzyca Zmniejszona kontrola cukru we krwi 76
Zdrowie neurologiczne i psychiczne Zwiększone ryzyko depresji; obniżenie zdolności poznawczych 77

Materiał wykorzystany za zgodą Life Extension. Wszelkie prawa zastrzeżone.
    1. Prasad AS. Zinc deficiency. BMJ. 2003 March 22;326(7386):409–10.
    2. Prasad AS. Zinc deficiency. BMJ. 2003 March 22;326(7386):409–10.
    3. Prasad AS. Zinc deficiency. BMJ. 2003 March 22;326(7386):409–10.
    4. Prasad AS. Zinc deficiency. BMJ. 2003 March 22;326(7386):409–10.
    5. Chasapis CT, Loutsidou AC, Spiliopoulou CA, Stefanidou ME. Zinc and human health: an update. Arch Toxicol. 2012 Apr;86(4):521-34.
    6. Pae M, Meydani SN, Wu D. The role of nutrition in enhancing immunity in aging. Aging Dis. 2012 Feb;3(1):91-129.
    7. Kahmann L, Uciechowski P, Warmuth S, Malavolta M, Mocchegiani E, Rink L. Effect of improved zinc status on T helper cell activation and TH1/TH2 ratio in healthy elderly individuals. Biogerontology. 2006 Oct-Dec;7(5-6):429-35.

    Duchateau J, Delepesse G, Vrijens R, Collet H. Beneficial effects of oral zinc supplementation on the immune response of old people. Am J Med. 1981 May;70(5):1001-4.

    Putics A, Vodros D, Malavolta M, Mocchegiani E, Csermely P, Soti C. Zinc supplementation boosts the stress response in the elderly: Hsp70 status is linked to zinc availability in peripheral lymphocytes. Exp Gerontol. 2008 May;43(5):452-61.

    1. Prasad AS, Beck FW, Bao B, et al. Zinc supplementation decreases incidence of infections in the elderly: effect of zinc on generation of cytokines and oxidative stress. Am J Clin Nutr. 2007 Mar;85(3):837-44.
    2. Sun J, Liu J, Pan X, et al. Effect of zinc supplementation on N-nitrosomethylbenzylamine-induced forestomach tumor development and progression in tumor suppressor-deficient mouse strains. Carcinogenesis. 2011 Mar;32(3):351-8.
    3. Marcellini F, Giuli C, Papa R, et al. Zinc in elderly people: effects of zinc supplementation on psychological dimensions in dependence of IL-6 -174 polymorphism: a Zincage study. Rejuvenation Res. 2008 Apr;11(2):479-83.
    4. Available at: http://ods.od.nih.gov/factsheets/Zinc-HealthProfessional/. Accessed December 12, 2013

    Ervin RB, Kennedy-Stephenson J. Mineral intakes of elderly adult supplement and non-supplement users in the third national health and nutrition examination survey. J Nutr. 2002 Nov;132(11):3422-7.

    Mocchegiani E, Romeo J, Malavolta M, et al. Zinc: dietary intake and impact of supplementation on immune function in elderly. Age (Dordr). 2012 Jan 6.

    Prasad AS, Fitzgerald JT, Hess JW, Kaplan J, Pelen F, Dardenne M. Zinc deficiency in elderly patients. Nutrition. 1993 May-Jun;9(3):218-24.

    1. Mocchegiani E, Malavolta M, Marcellini F, Pawelec G. Zinc, oxidative stress, genetic background and immunosenescence: implications for healthy ageing. Immun Ageing. 2006;3:6.
    2. Varin A, Larbi A, Dedoussis GV, et al. In vitro and in vivo effects of zinc on cytokine signalling in human T cells. Exp Gerontol. 2008 May;43(5):472-82.
    3. Sidler C, Wóycicki R, Ilnytskyy Y, Metz G, Kovalchuk I, Kovalchuk O. Immunosenescence is associated with altered gene expression and epigenetic regulation in primary and secondary immune organs. Front Genet. 2013 Oct 18;4:211.
    4. Sidler C, Wóycicki R, Ilnytskyy Y, Metz G, Kovalchuk I, Kovalchuk O. Immunosenescence is associated with altered gene expression and epigenetic regulation in primary and secondary immune organs. Front Genet. 2013 Oct 18;4:211.
    5. Mocchegiani E, Malavolta M, Marcellini F, Pawelec G. Zinc, oxidative stress, genetic background and immunosenescence: implications for healthy ageing. Immun Ageing. 2006;3:6.

    Mazzatti DJ, Malavolta M, White AJ, et al. Effects of interleukin-6 -174C/G and metallothionein 1A +647A/C single-nucleotide polymorphisms on zinc-regulated gene expression in ageing. Exp Gerontol. 2008 May;43(5):423-32.

    1. Ongrádi J, Kövesdi V. Factors that may impact on immunosenescence: an appraisal. Immun Ageing. 2010 Jun 14;7:7.
    2. Wong CP, Song Y, Elias VD, Magnusson KR, Ho E. Zinc supplementation increases zinc status and thymopoiesis in aged mice. J Nutr. 2009 Jul;139(7):1393-7.

    Haase H, Rink L. The immune system and the impact of zinc during aging. Immun Ageing. 2009;6:9.

    1. Wong CP, Song Y, Elias VD, Magnusson KR, Ho E. Zinc supplementation increases zinc status and thymopoiesis in aged mice. J Nutr. 2009 Jul;139(7):1393-7.

    Haase H, Rink L. The immune system and the impact of zinc during aging. Immun Ageing. 2009;6:9.

    1. Haase H, Rink L. The immune system and the impact of zinc during aging. Immun Ageing. 2009;6:9.
    2. Wong CP, Song Y, Elias VD, Magnusson KR, Ho E. Zinc supplementation increases zinc status and thymopoiesis in aged mice. J Nutr. 2009 Jul;139(7):1393-7.

    Haase H, Mocchegiani E, Rink L. Correlation between zinc status and immune function in the elderly. Biogerontology. 2006 Oct-Dec;7(5-6):421-8.

    1. Haase H, Mocchegiani E, Rink L. Correlation between zinc status and immune function in the elderly. Biogerontology. 2006 Oct-Dec;7(5-6):421-8.
    2. Kahmann L, Uciechowski P, Warmuth S, Malavolta M, Mocchegiani E, Rink L. Effect of improved zinc status on T helper cell activation and TH1/TH2 ratio in healthy elderly individuals. Biogerontology. 2006 Oct-Dec;7(5-6):429-35.

    Duchateau J, Delepesse G, Vrijens R, Collet H. Beneficial effects of oral zinc supplementation on the immune response of old people. Am J Med. 1981 May;70(5):1001-4.

    1. Putics A, Vodros D, Malavolta M, Mocchegiani E, Csermely P, Soti C. Zinc supplementation boosts the stress response in the elderly: Hsp70 status is linked to zinc availability in peripheral lymphocytes. Exp Gerontol. 2008 May;43(5):452-61.
    2. Duchateau J, Delepesse G, Vrijens R, Collet H. Beneficial effects of oral zinc supplementation on the immune response of old people. Am J Med. 1981 May;70(5):1001-4.

    Ahmed T, Arifuzzaman M, Lebens M, Qadri F, Lundgren A. CD4+ T-cell responses to an oral inactivated cholera vaccine in young children in a cholera endemic country and the enhancing effect of zinc supplementation. Vaccine. 2009 Dec 11;28(2):422-9.

    1. Wong CP, Song Y, Elias VD, Magnusson KR, Ho E. Zinc supplementation increases zinc status and thymopoiesis in aged mice. J Nutr. 2009 Jul;139(7):1393-7.

    Mocchegiani E, Malavolta M, Muti E, et al. Zinc, metallothioneins and longevity: interrelationships with niacin and selenium. Curr Pharm Des. 2008;14(26):2719-32.

    1. Rao VB, Pelly TF, Gilman RH, et al. Zinc cream and reliability of tuberculosis skin testing. Emerg Infect Dis. 2007 Jul;13(7):1101-4.

    Raqib R, Roy SK, Rahman MJ, et al. Effect of zinc supplementation on immune and inflammatory responses in pediatric patients with shigellosis. Am J Clin Nutr. 2004 Mar;79(3):444-50.

    Rahman MJ, Sarker P, Roy SK, et al. Effects of zinc supplementation as adjunct therapy on the systemic immune responses in shigellosis. Am J Clin Nutr. 2005 Feb;81(2):495-502.

    Zeba AN, Sorgho H, Rouamba N, et al. Major reduction of malaria morbidity with combined vitamin A and zinc supplementation in young children in Burkina Faso: a randomized double blind trial. Nutr J. 2008;7:7.

    1. Prasad AS, Beck FW, Bao B, et al. Zinc supplementation decreases incidence of infections in the elderly: effect of zinc on generation of cytokines and oxidative stress. Am J Clin Nutr. 2007 Mar;85(3):837-44.
    2. Pae M, Meydani SN, Wu D. The role of nutrition in enhancing immunity in aging. Aging Dis. 2012 Feb;3(1):91-129.

    Johnson AR, Munoz A, Gottlieb JL, Jarrard DF. High dose zinc increases hospital admissions due to genitourinary complications. J Urol. 2007 Feb;177(2):639-43.

    1. Barnett JB, Hamer DH, Meydani SN. Low zinc status: a new risk factor for pneumonia in the elderly? Nutr Rev. 2010 Jan;68(1):30-7.
    2. Johnson AR, Munoz A, Gottlieb JL, Jarrard DF. High dose zinc increases hospital admissions due to genitourinary complications. J Urol. 2007 Feb;177(2):639-43.
    3. Fischer Walker C, Black RE. Zinc and the risk for infectious disease. Annu Rev Nutr. 2004;24:255-75.
    4. Girodon F, Lombard M, Galan P, et al. Effect of micronutrient supplementation on infection in institutionalized elderly subjects: a controlled trial. Ann Nutr Metab. 1997;41(2):98-107.
    5. Girodon F, Galan P, Monget AL, et al. Impact of trace elements and vitamin supplementation on immunity and infections in institutionalized elderly patients: a randomized controlled trial. MIN. VIT. AOX. geriatric network. Arch Intern Med. 1999 Apr 12;159(7):748-54.
    6. Onose A, Hashimoto S, Hayashi S, et al. An inhibitory effect of A20 on NF-kappaB activation in airway epithelium upon influenza virus infection. Eur J Pharmacol. 2006 Jul 17;541(3):198-204.
    7. Onose A, Hashimoto S, Hayashi S, et al. An inhibitory effect of A20 on NF-kappaB activation in airway epithelium upon influenza virus infection. Eur J Pharmacol. 2006 Jul 17;541(3):198-204.

    Srivastava V, Rawall S, Vijayan VK, Khanna M. Influenza a virus induced apoptosis: inhibition of DNA laddering & caspase-3 activity by zinc supplementation in cultured HeLa cells. Indian J Med Res. 2009 May;129(5):579-86.

    1. Mocchegiani E, Malavolta M, Muti E, et al. Zinc, metallothioneins and longevity: interrelationships with niacin and selenium. Curr Pharm Des. 2008;14(26):2719-32.

    Girodon F, Galan P, Monget AL, et al. Impact of trace elements and vitamin supplementation on immunity and infections in institutionalized elderly patients: a randomized controlled trial. MIN. VIT. AOX. geriatric network. Arch Intern Med. 1999 Apr 12;159(7):748-54.

    Langkamp-Henken B, Bender BS, Gardner EM, et al. Nutritional formula enhanced immune function and reduced days of symptoms of upper respiratory tract infection in seniors. J Am Geriatr Soc. 2004 Jan;52(1):3-12.

    1. Langkamp-Henken B, Bender BS, Gardner EM, et al. Nutritional formula enhanced immune function and reduced days of symptoms of upper respiratory tract infection in seniors. J Am Geriatr Soc. 2004 Jan;52(1):3-12.
    2. Cortese MM, Suschek CV, Wetzel W, Kroncke KD, Kolb-Bachofen V. Zinc protects endothelial cells from hydrogen peroxide via Nrf2-dependent stimulation of glutathione biosynthesis. Free Radic Biol Med. 2008 Jun 15;44(12):2002-12.

    Foster M, Samman S. Zinc and regulation of inflammatory cytokines: implications for cardiometabolic disease. Nutrients. 2012 Jul;4(7):676-94.

    Reiterer G, MacDonald R, Browning JD, et al. Zinc deficiency increases plasma lipids and atherosclerotic markers in LDL-receptor-deficient mice. J Nutr. 2005 Sep;135(9):2114-8.

    Shen H, Arzuaga X, Toborek M, Hennig B. Zinc nutritional status modulates expression of ahr-responsive p450 enzymes in vascular endothelial cells. Environ Toxicol Pharmacol. 2008 Mar;25(2):197-201.

    Shen H, Oesterling E, Stromberg A, Toborek M, MacDonald R, Hennig B. Zinc deficiency induces vascular pro-inflammatory parameters associated with NF-kappaB and PPAR signaling. J Am Coll Nutr. 2008 Oct;27(5):577-87.

    Wang J, Song Y, Elsherif L, et al. Cardiac metallothionein induction plays the major role in the prevention of diabetic cardiomyopathy by zinc supplementation. Circulation. 2006 Jan 31;113(4):544-54.

    Wang L, Zhou Z, Saari JT, Kang YJ. Alcohol-induced myocardial fibrosis in metallothionein-null mice: prevention by zinc supplementation. Am J Pathol. 2005 Aug;167(2):337-44.

    1. Ashworth A, Morris SS, Lira PI, Grantham-McGregor SM. Zinc supplementation, mental development and behaviour in low birth weight term infants in northeast Brazil. Eur J Clin Nutr. 1998 Mar;52(3):223-7.

    Brewer GJ. Copper excess, zinc deficiency, and cognition loss in Alzheimer’s disease. Biofactors. 2012 Mar-Apr;38(2):107-13.

    Cope EC, Morris DR, Scrimgeour AG, Levenson CW. Use of zinc as a treatment for traumatic brain injury in the rat: effects on cognitive and behavioral outcomes. Neurorehabil Neural Repair. 2012 Sep;26(7):907-13.

    Cope EC, Morris DR, Scrimgeour AG, VanLandingham JW, Levenson CW. Zinc supplementation provides behavioral resiliency in a rat model of traumatic brain injury. Physiol Behav. 2011 Oct 24;104(5):942-7.

    Corona C, Masciopinto F, Silvestri E, et al. Dietary zinc supplementation of 3xTg-AD mice increases BDNF levels and prevents cognitive deficits as well as mitochondrial dysfunction. Cell Death Dis. 2010;1:e91.

    Maylor EA, Simpson EE, Secker DL, et al. Effects of zinc supplementation on cognitive function in healthy middle-aged and older adults: the ZENITH study. Br J Nutr. 2006 Oct;96(4):752-60.

    Merialdi M, Caulfield LE, Zavaleta N, Figueroa A, DiPietro JA. Adding zinc to prenatal iron and folate tablets improves fetal neurobehavioral development. Am J Obstet Gynecol. 1999 Feb;180(2 Pt 1):483-90.

    Saini N, Schaffner W. Zinc supplement greatly improves the condition of parkin mutant Drosophila. Biol Chem. 2010 May;391(5):513-8.

    Summers BL, Henry CM, Rofe AM, Coyle P. Dietary zinc supplementation during pregnancy prevents spatial and object recognition memory impairments caused by early prenatal ethanol exposure. Behav Brain Res. 2008 Jan 25;186(2):230-8.

    Szewczyk B, Kubera M, Nowak G. The role of zinc in neurodegenerative inflammatory pathways in depression. Prog Neuropsychopharmacol Biol Psychiatry. 2011 Apr 29;35(3):693-701.

    Tupe RP, Chiplonkar SA. Zinc supplementation improved cognitive performance and taste acuity in Indian adolescent girls. J Am Coll Nutr. 2009 Aug;28(4):388-96.

    1. Evans JR, Lawrenson JG. Antioxidant vitamin and mineral supplements for slowing the progression of age-related macular degeneration. Cochrane Database Syst Rev. 2012;11:CD000254.

    Hyman L, Neborsky R. Risk factors for age-related macular degeneration: an update. Curr Opin Ophthalmol. 2002 Jun;13(3):171-5.

    Kokkinou D, Kasper HU, Bartz-Schmidt KU, Schraermeyer U. The pigmentation of human iris influences the uptake and storing of zinc. Pigment Cell Res. 2004 Oct;17(5):515-8.

    Moriarty-Craige SE, Ha KN, Sternberg P, Jr., et al. Effects of long-term zinc supplementation on plasma thiol metabolites and redox status in patients with age-related macular degeneration. Am J Ophthalmol. 2007 Feb;143(2):206-11.

    Siepmann M, Spank S, Kluge A, Schappach A, Kirch W. The pharmacokinetics of zinc from zinc gluconate: a comparison with zinc oxide in healthy men. Int J Clin Pharmacol Ther. 2005 Dec;43(12):562-5.

    Wood JP, Osborne NN. Zinc and energy requirements in induction of oxidative stress to retinal pigmented epithelial cells. Neurochem Res. 2003 Oct;28(10):1525-33.

    1. Chowdhury BA, Chandra RK. Effect of zinc administration on cadmium-induced suppression of natural killer cell activity in mice. Immunol Lett. 1989 Oct;22(4):287-91.
    2. Fong LY, Jiang Y, Riley M, et al. Prevention of upper aerodigestive tract cancer in zinc-deficient rodents: inefficacy of genetic or pharmacological disruption of COX-2. Int J Cancer. 2008 Mar 1;122(5):978-89.
    3. Chowdhury BA, Chandra RK. Effect of zinc administration on cadmium-induced suppression of natural killer cell activity in mice. Immunol Lett. 1989 Oct;22(4):287-91.

    Ibs KH, Rink L. Zinc-altered immune function. J Nutr. 2003 May;133(5 Suppl 1):1452S-6S.

    Prasad AS. Zinc in human health: effect of zinc on immune cells. Mol Med. 2008 May-Jun;14(5-6):353-7.

    Prasad AS, Beck FW, Snell DC, Kucuk O. Zinc in cancer prevention. Nutr Cancer. 2009;61(6):879-87.

    1. Fong LY, Jiang Y, Riley M, et al. Prevention of upper aerodigestive tract cancer in zinc-deficient rodents: inefficacy of genetic or pharmacological disruption of COX-2. Int J Cancer. 2008 Mar 1;122(5):978-89.,

    Dani V, Goel A, Vaiphei K, Dhawan DK. Chemopreventive potential of zinc in experimentally induced colon carcinogenesis. Toxicol Lett. 2007 Jun 15;171(1-2):10-8.

    Malhotra A, Chadha VD, Nair P, Dhawan DK. Role of zinc in modulating histo-architectural and biochemical alterations during dimethylhydrazine (DMH)-induced rat colon carcinogenesis. J Environ Pathol Toxicol Oncol. 2009;28(4):351-9.

    Chadha VD, Dhawan DK. Ultrastructural changes in rat colon following 1,2-dimethylhydrazine-induced colon carcinogenesis: protection by zinc. Oncol Res. 2010;19(1):1-11.

    Chadha VD, Garg ML, Dhawan D. Influence of extraneous supplementation of zinc on trace elemental profile leading to prevention of dimethylhydrazine-induced colon carcinogenesis. Toxicol Mech Methods. 2010 Oct;20(8):493-7.

    Fong LY, Jiang Y, Rawahneh ML, et al. Zinc supplementation suppresses 4-nitroquinoline 1-oxide-induced rat oral carcinogenesis. Carcinogenesis. 2011 Apr;32(4):554-60.

    1. Chadha VD, Dhawan DK. In vitro (1)(4)C-labeled amino acid uptake changes and surface abnormalities in the colon after 1,2-dimethylhydrazine-induced experimental carcinogenesis: protection by zinc. J Environ Pathol Toxicol Oncol. 2011;30(2):103-11.
    2. Chadha VD, Dhawan DK. In vitro (1)(4)C-labeled amino acid uptake changes and surface abnormalities in the colon after 1,2-dimethylhydrazine-induced experimental carcinogenesis: protection by zinc. J Environ Pathol Toxicol Oncol. 2011;30(2):103-11.
    3. Kelemen LE, Cerhan JR, Lim U, et al. Vegetables, fruit, and antioxidant-related nutrients and risk of non-Hodgkin lymphoma: a National Cancer Institute-Surveillance, Epidemiology, and End Results population-based case-control study. Am J Clin Nutr. 2006 Jun;83(6):1401-10.
    4. Prasad AS. Zinc in human health: effect of zinc on immune cells. Mol Med. 2008 May-Jun;14(5-6):353-7.
    5. Prasad AS, Mukhtar H, Beck FW, et al. Dietary zinc and prostate cancer in the TRAMP mouse model. J Med Food. 2010 Feb;13(1):70-6.
    6. Prasad AS, Mukhtar H, Beck FW, et al. Dietary zinc and prostate cancer in the TRAMP mouse model. J Med Food. 2010 Feb;13(1):70-6.
    7. Banudevi S, Elumalai P, Sharmila G, Arunkumar R, Senthilkumar K, Arunakaran J. Protective effect of zinc on N-methyl-N-nitrosourea and testosterone-induced prostatic intraepithelial neoplasia in the dorsolateral prostate of Sprague Dawley rats. Exp Biol Med (Maywood). 2011 Sep 1;236(9):1012-21.
    8. Sun J, Liu J, Pan X, et al. Effect of zinc supplementation on N-nitrosomethylbenzylamine-induced forestomach tumor development and progression in tumor suppressor-deficient mouse strains. Carcinogenesis. 2011 Mar;32(3):351-8.
    9. Available at: http://ods.od.nih.gov/factsheets/Zinc-HealthProfessional/. Accessed December 12, 2013
    10. Age-Related Eye Disease Study Research Group. A randomized, placebo-controlled, clinical trial of high-dose supplementation with vitamins C and E, beta carotene, and zinc for age-related macular degeneration and vision loss: AREDS report no. 8. Arch Ophthalmol. 2001 Oct;119(10):1417-36.
    11. Available at: http://ods.od.nih.gov/factsheets/Zinc-HealthProfessional/. Accessed December 12, 2013
    12. Payahoo L, Ostadrahimi A, Mobasseri M, et al. Effects of zinc supplementation on the anthropometric measurements, lipid profiles and fasting blood glucose in the healthy obese adults. Adv Pharm Bull. 2013;3(1):161-5.
    13. Al-Maroof RA, Al-Sharbatti SS. Serum zinc levels in diabetic patients and effect of zinc supplementation on glycemic control of type 2 diabetics. Saudi Med J. 2006 Mar;27(3):344-50.

    Gupta R, Garg VK, Mathur DK, Goyal RK. Oral zinc therapy in diabetic neuropathy. J Assoc Physicians India. 1998 Nov;46(11):939-42.

    Gunasekara P, Hettiarachchi M, Liyanage C, Lekamwasam S. Effects of zinc and multimineral vitamin supplementation on glycemic and lipid control in adult diabetes. Diabetes Metab Syndr Obes. 2011;4:53-60.

    Capdor J, Foster M, Petocz P, Samman S. Zinc and glycemic control: A meta-analysis of randomised placebo controlled supplementation trials in humans. J Trace Elem Med Biol. 2012 Nov 5.

    Jayawardena R, Ranasinghe P, Galappatthy P, Malkanthi R, Constantine G, Katulanda P. Effects of zinc supplementation on diabetes mellitus: a systematic review and meta-analysis. Diabetol Metab Syndr. 2012;4(1):13.

    1. Marreiro DN, Geloneze B, Tambascia MA, Lerario AC, Halpern A, Cozzolino SM. Effect of zinc supplementation on serum leptin levels and insulin resistance of obese women. Biol Trace Elem Res. 2006 Aug;112(2):109-18.

    Hashemipour M, Kelishadi R, Shapouri J, et al. Effect of zinc supplementation on insulin resistance and components of the metabolic syndrome in prepubertal obese children. Hormones (Athens). 2009 Oct-Dec;8(4):279-85.

    Kelishadi R, Hashemipour M, Adeli K, et al. Effect of zinc supplementation on markers of insulin resistance, oxidative stress, and inflammation among prepubescent children with metabolic syndrome. Metab Syndr Relat Disord. 2010 Dec;8(6):505-10.

    1. Singh RB, Niaz MA, Rastogi SS, Bajaj S, Gaoli Z, Shoumin Z. Current zinc intake and risk of diabetes and coronary artery disease and factors associated with insulin resistance in rural and urban populations of North India. J Am Coll Nutr. 1998 Dec;17(6):564-70.
    2. Kelishadi R, Hashemipour M, Adeli K, et al. Effect of zinc supplementation on markers of insulin resistance, oxidative stress, and inflammation among prepubescent children with metabolic syndrome. Metab Syndr Relat Disord. 2010 Dec;8(6):505-10.

    Gupta R, Garg VK, Mathur DK, Goyal RK. Oral zinc therapy in diabetic neuropathy. J Assoc Physicians India. 1998 Nov;46(11):939-42.

    1. Age-Related Eye Disease Study Research Group. A randomized, placebo-controlled, clinical trial of high-dose supplementation with vitamins C and E, beta carotene, and zinc for age-related macular degeneration and vision loss: AREDS report no. 8. Arch Ophthalmol. 2001 Oct;119(10):1417-36.
    2. Available at: http://lpi.oregonstate.edu/infocenter/minerals/zinc/. Accessed December 19, 2013.
    3. Available at: http://lpi.oregonstate.edu/infocenter/minerals/zinc/. Accessed December 19, 2013.
    4. Uauy R, Olivares M, Gonzalez M. Essentiality of copper in humans. Am J Clin Nutr. 1998 May;67(5 Suppl):952S-9S.
    5. Uauy R, Olivares M, Gonzalez M. Essentiality of copper in humans. Am J Clin Nutr. 1998 May;67(5 Suppl):952S-9S.
    6. Available at: http://lpi.oregonstate.edu/infocenter/minerals/zinc/. Accessed December 19, 2013.
    7. Available at: http://ods.od.nih.gov/factsheets/Zinc-HealthProfessional/. Accessed December 12, 2013
    8. Barnett JB, Hamer DH, Meydani SN. Low zinc status: a new risk factor for pneumonia in the elderly? Nutr Rev. 2010 Jan;68(1):30-7.
    9. Agren MS. Studies on zinc in wound healing. Acta Derm Venereol Suppl (Stockh). 1990;154:1-36.
    10. Suwendi E, Iwaya H, Lee JS, Hara H, Ishizuka S. Zinc deficiency induces dysregulation of cytokine productions in an experimental colitis of rats. Biomed Res. 2012 Dec;33(6):329-36.
    11. Evans JR, Lawrenson JG. Antioxidant vitamin and mineral supplements for slowing the progression of age-related macular degeneration. Cochrane Database Syst Rev. 2012;11:CD000254.

    Hyman L, Neborsky R. Risk factors for age-related macular degeneration: an update. Curr Opin Ophthalmol. 2002 Jun;13(3):171-5.

    Kokkinou D, Kasper HU, Bartz-Schmidt KU, Schraermeyer U. The pigmentation of human iris influences the uptake and storing of zinc. Pigment Cell Res. 2004 Oct;17(5):515-8.

    Moriarty-Craige SE, Ha KN, Sternberg P, Jr., et al. Effects of long-term zinc supplementation on plasma thiol metabolites and redox status in patients with age-related macular degeneration. Am J Ophthalmol. 2007 Feb;143(2):206-11.

    Siepmann M, Spank S, Kluge A, Schappach A, Kirch W. The pharmacokinetics of zinc from zinc gluconate: a comparison with zinc oxide in healthy men. Int J Clin Pharmacol Ther. 2005 Dec;43(12):562-5.

    Wood JP, Osborne NN. Zinc and energy requirements in induction of oxidative stress to retinal pigmented epithelial cells. Neurochem Res. 2003 Oct;28(10):1525-33.

    1. Reiterer G, MacDonald R, Browning JD, et al. Zinc deficiency increases plasma lipids and atherosclerotic markers in LDL-receptor-deficient mice. J Nutr. 2005 Sep;135(9):2114-8.
    2. Prasad AS. Zinc in human health: effect of zinc on immune cells. Mol Med. 2008 May-Jun;14(5-6):353-7.
    3. Jayawardena R, Ranasinghe P, Galappatthy P, Malkanthi R, Constantine G, Katulanda P. Effects of zinc supplementation on diabetes mellitus: a systematic review and meta-analysis. Diabetol Metab Syndr. 2012;4(1):13.
    4. Marcellini F, Giuli C, Papa R, et al. Zinc in elderly people: effects of zinc supplementation on psychological dimensions in dependence of IL-6 -174 polymorphism: a Zincage study. Rejuvenation Res. 2008 Apr;11(2):479-83.

    Cope EC, Morris DR, Scrimgeour AG, VanLandingham JW, Levenson CW. Zinc supplementation provides behavioral resiliency in a rat model of traumatic brain injury. Physiol Behav. 2011 Oct 24;104(5):942-7.

Powiązane produkty:


Wiedza przekazywana przez portal ma charakter wyłącznie edukacyjny i nie stanowi porady lekarskiej w rozumieniu Ustawy z dnia 5 grudnia 1996 r. o zawodach lekarza i lekarza dentysty. Treści zawarte w serwisie w żadnym wypadku nie mogą zastąpić konsultacji ze specjalistą. Informacje tutaj zawarte są oparte na badaniach naukowych i wnioskach z nich płynących. Nie są one jednak gwarancją uzyskania identycznych efektów, gdyż to zależy od indywidualnego stanu zdrowia. Wszelkie roszczenia prawne wobec właściciela serwisu, dotyczące ewentualnych szkód pośrednich i bezpośrednich wśród użytkowników serwisu są wykluczone.

Copyright © 2019 Sklep internetowy www.LEsupplements.com. Wszelkie prawa zastrzeżone. LEsupplements® jest zastrzeżonym znakiem LifeExtensionIE Limited